Toıǵa kýá bolyp, qos qarııany kózimen kórgen eldegi resmı únparaq «Únen» («Pravda») gazetiniń aımaqtaǵy tilshisi Silám Qabyshuly marqum kórgen-bilgenin jazyp, maqala jarııalapty. Bul jazbany orys tilinde shyǵatyn «Novostı Mongolıı» gazeti kóshirip basyp, keıin atalmysh mátin «TASS» agenttigi arqyly kúlli álemge taraıdy. Atap aıtqanda, eýropalyq úlken aqparat kózderi «Assosheıted press», «Iýnaıted press», Japonııanyń «Sýsına», Qytaı eliniń «Sınhýa» agenttigi, sonymen qatar muhıttyń arǵy betindegi «Nıý-Iork taıms» gazetinde de qos qarııa týraly maqala jaryq kóripti.
Al myna fotoderek norvegııalyq «Shvenke-press» agenttiginde jarııalanǵan qujat. Munda norveg tilinde: «Sýrette mońǵolııalyq shopan Aqbaı men onyń áıeli qyrkúıekte toı jasady. Bul álemdik rekord. Aqbaı – 118, áıeli – 114 jasta. Olardyń 100 jyldyq otbasylyq ómirinde toǵyz balasy jáne olardan taraǵan 130 nemere-shóbereleri bar. Bular eshqashan aýyrmaǵan. Aqbaı qarııa onyń sebebin taza aýa jáne et taǵamdaryn jegendikten dep túsindiredi. Toıǵa 600 qonaq shaqyrylypty» dep jazylǵan.
Osydan birneshe jyl buryn tanymal jýrnalıst-tarıhshy Silám Qabyshuly aǵamyzdan joǵarydaǵy oqıǵa jaıly suraǵanymyzda: – Maqala álemdi sharlap ketken soń, bir kúni AQSh tilshisi habarlasty, maqsaty – júz jyl juptasqan qos qarııany kózimen kórmek eken, maǵan kómektesińiz dep ótindi. Men erteń jaýabyn aıtamyn dep qutyldym, – degen edi.
Erteńinde Silám aǵaǵa eldiń Syrtqy ister mınıstrliginen laýazymdy qyzmetker habarlasyp, abaı bolýyn eskertedi. Sebebi, Baı-ólkege kelmek AQSh tilshisi 1960 jyly KSRO basshysy Nıkıta Sergeevıch Hrýshev sheteldik jýrnalıstermen kezdeskende oǵan oǵash suraq qoıyp, masqarasyn shyǵara jazdapty. Sol sebepti ony jolatpaý qajet, ári ana taýdaǵy shal-kempirdiń jaıyn bilip olarǵa da habarlap qoıyńyz dep eskertedi.
Aqyry Silám aǵa amerıkalyq jýrnalıstke syltaý aıtyp keltirmeýdiń amalyn tabady da, sumynnyń partııa komıtetiniń bastyǵymen birge qos qarııaǵa baryp jaǵdaıyn biledi. Osy saparynda jýrnalıst aǵamyz qarııalarǵa arnap kámpıt-sámpıt ala barǵan eken, álgi táttilerge ekeýi jas balasha talasyp qyrylyp qala jazdapty. «Adam qartaıǵanda bir bala» degen ras-aý, ony óz kózimmen kórdim dep joǵarydaǵy oqıǵany eske alyp Qabyshuly jaryqtyq bir kúldi.
Osy kezdesýden keıin úsh jyl ótken soń Aqbaı qarııa 120 jasynda dúnıeden qaıtypty. Aqsaqaldyń jetisin berip jatqan kúni, ıaǵnı araǵa bir apta salyp 118 jastaǵy kempiri de dúnıeden ozypty. Olardyń 93 jasynda «jetim» qalǵan úlken qyzy: «Júz jıyrma jasaǵan ákem-aı, 118-degi anamdy alyp ketkeni-aı, bolmaǵanda on-jıyrma kún, Bizben birge bolmady-aý» dep daýys aıtqan eken, estigen jurt «oıpyrym-aı myna apamyz jastaı jetim qaldy-aý» dep kúlipti.
Beken QAIRATULY,
Egemen Qazaqstan»
